Thyrmskvida, diğer ismiyle Thyrm’in Ölümü (The Lay of Thrym) , Edda şiirleri arasında en bilinen hikayelerden biridir. Benim şahsi favorilerimden biri olan hikaye, devlerin kralı Thrym’in Thor’un çekici Mjölnir’i çalmasını ve Thor ‘un çekicini devlerden geri almasını anlatır.
Mjölnir: Thor’un efsanevi çekici. Cüce zanaatkarlar Brokk ve Eitri tarafından Thor‘a bir armağan olarak yapılan bu çekiç ne kadar sert kullanılırsa kullanılsın kırılmaz, hedefini asla ıskalamaz, Thor çekici her fırlattığında onun eline geri dönerdi. Tek kusuru, Thor’un kardeşi ve fesatlığın tanrısı Loki‘nin oyunları yüzünden çekicin sapının fazla kısa kalmasıydı. Bu kusur yüzünden Thor çekici sadece tek eliyle tutabilir, çekici kullanabilmek için Járngreipr isimli demirden eldivenleri kullanması gerekirdi. Efsanevi bir silah olan Mjölnir, Asgard tanrılarının sahip olduğu en iyi silahlardan biriydi. Buz devleri, Ogreler, Troller, hepsi Mjölnir’den korkardı.
Yıldırım tanrısı Thor bir sabah uyandığında büyük bir sürprizle karşılaştı; çekici Mjölnir kayıptı.
Thor’un yaptığı ilk şey kardeşi Loki’ye akıl danışmak oldu. Thor, Loki’ye çekicinin çalındığını ve şimdilik kimsenin bunu bilmediğini söyledi. İkili, yardım istemek amacıyla güzellik tanrıçası Freyja‘nın salonuna gittiler. Thor, Freyja’ya çekicinin çalındığını söyledi ve tanrıçanın uçmasını sağlayan, şahin tüylerinden yapılmış pelerinini ödünç almak istedi. Freyja yardımcı olmaktan mutluluk duydu, Thor’a pelerini gümüş ya da altından da yapılmış olsa seve seve vereceğini söyleyerek pelerinini verdi. Freyja’nın peleriniyle birlikte, Loki tanrıların diyarı Asgard’dan ayrıldı ve devlerin diyarı olan Jötünheimr’a doğru uçmaya başladı.
Loki, Jötünheimr’da bir dağa oturmuş bir şekilde köpeklerini besleyen devler kralı Thrym‘in yanına indi. Thyrm, Loki’nin Jötünheimr’a neden yalnız geldiğini sorguladıktan sonra Loki ona Thor’un çekicinin çalındığını ve kendisinin bu konu hakkında bir şey bilip bilmediğini sordu. Thyrm, Thor’un çekicini kendisinin çaldığını ve yerin on iki metre altına gömdüğünü, ve çekici geri vermek için tek bir şartı olduğunu söyledi; Freyja ile evlenmek. Loki, öğrendikleriyle berabar Asgard’a döndü, ve Thor ile beraber Thrym’in dediklerini Freyja’ya iletmek için Freyja’nın huzuruna çıktılar. Çekicini geri almak için sabırsız olan Thor Freyja’ya gelinliklerini giymesini söyledi, ama Thor’un bu teklifi kabul etmeyi düşünmesi bile Freyja’yı o kadar öfkelendirdi ki Freyja’nın öfkesiyle Asgard’ın salonları sallandı, boynundaki altın kolye Brisingamen’in zinciri kırıldı ve kolyesi boynundan düştü.
O gece, Asgard’daki bütün tanrılar Thor’un çekicini geri almanın bir yolunu bulmak için bir konseyde toplandı. Hiç bir yere varmayan pek çok fikirden sonra, sonunda her şeyi görebilen ve Bifrost köprüsünün bekçisi olan Heimdallr konuştu: Thor’a bir gelinlik giydirilecek, tanrıçaların bilezikleri, yüzükleri ve kolyeleri takılacak, yüzüne de bir duvak örtülüp sanki kendisi Thrym ile evlenmeye razı olan Freyja’ymış gibi Jötünheimr’a gidecekti. Thor bu fikre açıkça isyan etti, ama Loki’nin çekici almazlarsa Asgard’ın düşmanlarına karşı savunmasız kalacaklarını belirtmesiyle beraber buna razı oldu. Tanrılar ve tanrıçalar Thor’a gelinliği giydirdiler, Freyja’nın kolyesi Brisingamen’i boynuna astılar, Thor’un ellerine ve kollarına mücevherler taktılar, ve en son yüzünü bir duvakla örttüler. Thor ve nedime kılığına giren Loki, Thor’un keçileri Tanngrisnir ve Tanngnjóstr tarafından çekilen arabası ile Jötünheimr’ın yolunu tuttular.
Jötünheimr’da Thrym, Freyja ile olan düğünleri için büyük bir tören düzenlemişti. Pek çok devin de katıldığı bu merasimde bira ve bolca yemek servis edilmişti. Thor kendi başına bir tam öküz, sekiz somon, ve merasime katılan kadınlar için yapılan yemeklerin hepsini yedi, yanında üç testi bira içti. Müstakbel eşinin iştahı karşısında şaşkına dönen Thrym, yüksek bir sesle daha önce hiç bir tanrıçanın bu kadar iştahla yemek yediğini ve bu kadar çok bira içtiğini görmediğini söyledi. Nedime kılığındaki Loki, Freyja’nın kendisiyle evlenme heyecanından dolayı sekiz gün boyunca yemeden içmeden kesildiğini, bu yüzden şu anda bu kadar büyük bir iştahla yediğini söyledi. Thrym, bunca zamandır hasretini çektiği Freyja’nın gözlerine bakmak için duvağı araladı, ama Freyja’nın nazik gözleri yerine Thor’un öfke dolu gözlerini görünce şok oldu. Nedime, Freyja’nin düğün için heyecanından sekiz gün boyunca uyumadığını ve gözlerinin müstakbel eşi için olan heyecanıyla yanan ateşle dolu olduğunu söyledi.
Thyrm’in kız kardeşi ellerindeki yüzükleri düğün hediyesi olarak vermesi için Thor’a ısrar ettiği sırada, Thyrm düğün hediyesi olan Mjölnir’in getirilmesi ve gelininin kucağına bırakılması için çağrıda bulundu. Mjölnir’i zorla taşıyan dört dev, çekici Thor’un kucağına attı. Sonunda çekicine kavuşan Thor, düğün salonunda dev bir kahkaha patlattı, ve çekicinin tek bir darbesiyle Thrym’i öldürdü. Merasime katılan bütün devleri çekiciyle katleden Thor, parmağındaki yüzükleri düğün hediyesi olarak isteyen Thrym’in kız kardeşini en sona bıraktı.
Thrymskvida’yı bu kadar sevmemdeki en büyük etkenlerden biri kesinlikle Loki’nin tasviri oldu. Bu noktada Loki henüz Aesir tarafından cezalandırılmadı, ve tanrılara karşı henüz kin tutmuyor. Fesatlık tanrısı olarak çoğu sorun kendisinin başının altından çıksa bile (Thor’un eşi Sif‘in altın sarısı saçlarını kökünden kesmesi gibi) kendisi tamamen kötü biri değil, ve gerektiğinde Aesir tanrılarına yardımcı oluyor. Zaten kuzey mitlerinde Loki’nin daha “şeytani” bir hale gelmesinin sebeplerinden biri de Hristiyanlıkla ve İskandinavların paganlıktan tek tanrılı dine geçişiyle yakından alakalı olduğunu biliyoruz. Buna da ileride değineceğiz. Ayrıca Thor’un daha basit düşünce şekline karşılık olarak Loki’nin daha sivri dilini ve kıvrak zekasını görmek de benim için hoş bir detaydı.
Çağlar boyunca anlatılan her hikayeye olduğu gibi, Thrymskvida da zaman geçtikçe değişimlere uğradı, farklı kişiler tarafından farklı şekilde yorumlandı. Hikayenin bir anlatılışı Thor’un çekicini aldıktan sonra düğün salonunun duvarına sert bir darbe indirerek binayı devlerin başına yıktığını, başka bir anlatımıysa Thrym’in kız kardeşinin kendisinden hemen sonra öldürüldüğünü anlatır mesela. Norveçli akademisyen Peter Andreas Munch‘ın İskandinav Mitolojisi: Tanrılar ve Kahramanların Efsaneleri kitabında, Thor’un bir şekilde Jötünheimr’a girip pek çok devi katletmesinin intikamı olarak Thrym’in çekiçi çaldığı yazsa da orijinal Edda şiirinde böyle bir şeyden bahsedilmiyor. Şahsen Thrym’in hikayesinden ana bir tema çıkaracak olsaydım, bu tema kibir ve daha fazlasını istemek olurdu. Çekicin çalunmasından Thrym’in kız kardeşinin düğünde Thor’un yüzüklerini düğün hediyesi olarak istemesine kadar, Thrym ile ilgili her şey elindekinden daha fazlasını istemeye çıkıyor.
“Altın boynuzlu ineklerim, siyah boğalarım, hazine yığınlarım ve tepe tepe mücevherlerim var.” diyor Thrym. “Artık yegane dileğim Freyja ile evlenmek.” Dilerseniz olaya hem Munch’ın yazdığı, hem de benim şahsi inancım olan çekici sadece Freyja’yla evlenmek için çalmış olması gözünden bakalım. Thrym bunca servete sahip ama bu ona yetmiyor, gidip Thor’un çekici Mjölnir’i çalıyor. Aesir’i en büyük silahlarından koparmak ona yetmiyor, bu başarısını güzellik tanrıçası Freyja’yı elde etmek için kullanmak istiyor. Çekicin intikam için çalınmış olduğunu varsayarsak, Thrym elindeki bu büyük kozu sadece kendi arzusu olan Freyja ile evlenmek için kullanıyor. Aesir’i bir süreliğine büyük bir çıkmazsa sokmuş olsa dahi, eninde sonunda Thrym’in sürekli daha fazlasını elde etme arzusu onun ve akrabalarının sonunu getiriyor.
Peki siz Thrymskvida hakkında ne düşünüyorsunuz?
