Eğer bir masanın etrafında toplanıp hayali zindanlara girip ejderha kesmek konusunda tecrübeniz varsa eminim ki bu oyunun kuralları hakkında da bir fikriniz vardır. Birkaç garip şekilli zarın atılıp bunun üzerine tartışmalar çıktığı konusunda da duyumlarınız, hatta tecrübeleriniz olduğuna eminim. Hatta on sene önce, “Karakteri öldüğü için Game Master’ını bıçakladı!” tarzındaki şehir efsanelerini de hatırlatmakta fayda görüyorum. Bu yüzden Rule of Cool üzerine bir yazı kaleme almak istedim.
Eğer masaüstü rol yapma oyunlarıyla (TTPRG, D&D) alakalı tecrübeniz varsa işin büyük kısmının kurallara dayalı bir doğaçlama tiyatro olduğunu tahmin edebilirsiniz. Bunu komple doğaçlamadan ayıran temel fark da zaten oyundaki kurallar ve bir Game Master’ın, oyun yöneticisinin varlığı. Son sözü her zaman Game Master söyler (tabii farklı sistemler de var) ve çoğunlukla internette “Player Bullshit” adı altında aktarılan kabus gibi hikayelerle uğraşmak zorunda kalırlar.
Rule of Cool nedir peki ve burada nerede mi devreye giriyor? Rule of Cool, bir Game Master’ın oyun kurallarını esneterek, oyunculardan birinin yaptığı havalı bir harekete izin vermesidir. Her nedense bunun oyunun temeli olduğuyla alakalı bir yanlış algılama mevcut. Oyunu uzun zamandır oynayan ve dört yıldır da profesyonel olarak yayınlanan kitaplarda yazarlık yapmış biri olarak bu konuda biraz içimi dökmek istedim.
Rule of Cool ne değildir? Oyuncuların aklına gelen her “havalı” şeyin oyun masasına taşınması kesinlikle değildir. Yani bir hareketin ya da fikrin sürekli havalı bulunarak kuralları delinmesi sağlıyorsa elinizde ne bir kural vardır ne de havalı bir hareket. O yüzden nasıl zamanlarda devreye sokulması ile gerektiği konusunda birkaç fikrim var. Sürekli yapılması ve yapılmasının beklenmesi bence buradaki en büyük problem.
Tam konuya girmeden, burada minik bir mola ile aslında şunu da eklemek istiyorum: TTRPG masalarındaki sorunların büyük çoğunluğu doğru düzgün beklentilerin masaya yatırılmamasından ve oyuncuların oyunu kazanma isteğini fazlasıyla göstermeleriyle yaşanıyor. Beklentileri belirlemek ve oyunun tonunu, kuralların ne kadar katı olduğunu, sistemdeki değişiklikleri, kesinlikle uyulması gereken kırmızı çizgileri ve diğer parametreleri önden belirliyorsanız ve herkes keyif alıyorsa zaten üçüncü bir şahsın çıkıp “Lütfen eğlenmeyi bırakın, yanlış oynuyorsunuz!” demesi hiçbir önem taşımaz. O yüzden bu yazıyı basitçe Rule of Cool ve masalarda nasıl uygulanabilir temalı bir yazı olması için yazıyorum.
Beni yanlış anlamayın, Rule of Cool kesinlikle oyunun önemli bir parçası ve doğru anlarda kullanıldığında anlatmaya değer hikayeler çıkmasını sağlıyor. Eh, biraz da masaüstünde zar yuvarlayarak fantastik bir dünyadaymışız gibi rol yapmamızın ve birlikte halüsinasyon görmemizin sebebi de anlatılacak hikayeleri tecrübe etmek ve geçmişe dönüp “Yalnız o cadı bizi esir alınca ne eğlenmiştik ya!” diyebilmek. Bu noktada kesinlikle kuralların esnetilmesi ödenecek çok ufak bir bedel.
Asıl sıkıntı, kurallar esnediğinde, kural esnetmenin bir norma dönüşmesi. Sürekli ve sürekli havalı hareketler yapmak isteyen oyuncuların diğer masalara musallat olması ve açıkçası internette bunun hakkında gönderiler görüp buna sinir olmam.
Oyunla alakalı bence önemli iki mevzu var: Herkesin eğlenmesi ve masanın belirlediği kurallara uyulması. Bu kurallardan biri de kesinlikle bence oyunun adil olması. Bir masaüstü rol yapma oyunu nasıl adil olur peki? Bundan ayrı bir yazı çıkar aslında, o yüzden bu soruyu şimdilik kenara alalım.
Oyun nasıl adil olmaz? Bir oyuncu çok havalı hareketler yapabiliyorken, diğerleri yapamıyorsa mesela bu durum adil olmayabilir. Bir Game Master bir hareketi havalı bulurken, diğerini bulmadığı için Rule of Cool’a izin vermeyebilir. Bu yüzden herkesin zevk alması için de buna güzel bir dozaj ayarlanması gerektiğini düşünüyorum. O yüzden Rule of Cool ile ilgili şöyle bir liste takdim etmek istiyorum sizlere:
- Rule of Cool ile yapılan bir hareket kalıcı bir kural olmak zorunda değildir
Eğer su yaratmanızı sağlayan bir büyüyle (Mesela 5e için Create or Destroy Water) birinin ciğerlerine su doldurup tek seferde öldürmek size havalı geliyorsa, bu harika. Lakin az önce linkiyle verdiğim büyünün normal kullanımı bu harekete müsaade etmiyor. Eğer Game Master’ınız bu hareketi havalı bulup izin verdiyse de çok güzel ama sonraki oyunlarınızda bir grup manyağın sürekli savaşlarda size karşı bu taktiği kullanmasını ne kadar istersiniz?
Arada sırada ortaya çıkan eğlenceli kural dışı hareketlerin o anda kalması bence daha sağlıklı bir tercih. Tabii eğer bunu yeni kural olarak koyup oynamak size daha eğlenceli gelmiyorsa. O yüzden oyuncuların bir önceki aşırı havalı hareketi tekrarlayamamaları ya da düşmanların aynı havalı hareketle gelip ekibinizi utanç verici hızda yenmesi oyunun sağlığı açısından iyi olmaz diye düşünüyorum.
- Oyunu kazanmak için oynamak havalı değildir
Bu elbette subjektif bir görüş ama oyunu “kazanmak” için oynamakla keyif almak için oynayanlar arasındaki farkı çok anlatmama gerek olduğunu düşünmüyorum. Elbette çoğu masaüstü rol yapma oyunu beraberinde “big bad evil guy” dediğimiz düşmanlarla gelirler ve bu düşmanlardan nefret etmek, onları yenmeyi arzulamak, oyundaki savaşlara stratejik yaklaşmak, bunlar için hazırlık yapmak vs. keyifli şeyler kesinlikle. Bu düşmanlara karşı savaşları kazanmayı istemekte de bir sakınca elbette yok. Yine de bu isteklerin “kazanma” isteğine dönüştüğüne eminim hepiniz şahit olmuşsunuzdur.
Bu uğurda yapılan, “İşte şimdi dokuz yüz milyon hasar vuruyorum!” temalı bozuk bozuk combolar ya da bilmem kaçıncı Instagram influencer’ının paylaştığı “Bakın şu büyüyü öyle bir kullandım ki!” videosunu izleyerek gelen oyuncuların hareketlerini havalı bulmuyorum maalesef. Ayrıca bir iki kez denk gelen Rule of Cool anlarının da sürekli tekrar etmesi onun Cool ve özel olmasına da bir son veriyor bana kalırsa.
- Kuralsız oynamak bir yerden sonra oyunu öldürür
Kuralları çok fazla bükmek bir yerden sonra video oyunlarında hile yapıyormuşsunuz bir his ortaya çıkarır bence. Oyuncular artık “Şöyle bir hareket çekeriz, hallederiz.” kafasına gireceklerini ve zarlarla sağlanmış olan olasılıkların, öyle ya da böyle sayılarla dengelenmeye çalışılmış oyunu tehlikeyi değersizleştirir diye düşünüyorum.
Şahsi olarak uzun saatler süren ve rol yapmaya odaklanan oyunları çok sevsem ve desteklesem de işin artık savaşa gelmesi de bu oyunların ciddi bir parçası olabiliyor ve bu kısmı sadece bir hareket havalı diye normalde mümkün olmayan hareketlerle geçmek bana çok mantıklı gelmiyor.
Böyle devam etmek bir yerden sonra kurallara olan bağlılığı azalttığı gibi, oyunun tonunda da etkili olacaktır. Dövüşlerin gerçekten bir bedelinin olması, bazen de atılan zarların düşük gelmesi ve bununla yaratılmış anların hikayeye katkısı da önemli bence. Sürekli Rule of Cool dönen bir masada bunların olduğunu pek görmüyorum.
- Güzel bir hikaye yaratma amaçlı Rule of Cool
Elbette güzel örnekler yok değil. Savaşlarla alakasız, hikayeye katkı sağlayacak ve çok eğlenilecek durumlarda kesinlikle destekliyorum. Özellikle masadaki ekip goygoy havasındaysa, kuralları esnetip başlarına ilginç olaylar gelmesi amacıyla saçma sapan şeylere izin vermek gerekebiliyor.
Siz ne düşünüyorsunuz bilmiyorum ama bir miktar bu konuda biriktirdiklerimi içimden atmak için bu yazıyı kaleme aldım. Elbette eğlenmenin ve iletişim kurmanın anahtar olduğunu unutmadığımız sürece çok eğlenebileceğimizi düşünüyorum. Eğer FRP içeriklerimize bakmak isterseniz buradan başlayabilirsiniz!
